Had ik een burn out? Of was ik toch overspannen?

Maaike

Hoe weet je nu eigenlijk of je overspannen of een burn out hebt? En wat is het verschil tussen die twee? Maaike legt ’t uit.

Aan het eind van mijn carrière als internationaal model heb ik enige tijd last gehad van (een lichte) overspannenheid. Op een later moment (in mijn journalistieke carrière) raakte ik in een burn out. Ik weet dus dat er verschillen zijn.

Overspannenheid
Als model reisde ik veel; vaak zat ik in één week op verschillende continenten. Ik vloog van New York naar Parijs, via Amsterdam naar Milaan en dan weer naar Londen om tot slot weer naar New York te gaan. Undsoweiter. Best pittig. Om me te redden, deed ik vaak alsof ik undercover journalist was in de modellenwereld, als een soort antropoloog keek ik naar de situatie om me heen. Dat hielp. Toen ik 21 was, kreeg ik diabetes mellitus type 1. Zodra ik een beetje was ingesteld op insuline, pakte ik mijn koffers en vertrok opnieuw naar Parijs. Maar mijn diabetes type 1, in combinatie met het continu reizen in verschillende tijdzones (best ingewikkeld met diabetes) én het feit dat ik binnen mijn toenmalige beroep voortdurend aan bepaalde maatstaven – letterlijk – moest voldoen, zorgde dat er iets knapte. Ik sliep slecht, piekerde, voelde me nonstop gespannen, alsof er iets ergs stond te gebeuren en er eisen aan me gesteld werden waaraan ik niet (meer) kon voldoen. Ik kwam weer naar huis.

Trigger weghalen
Als ik werd gebeld door één van mijn internationale bureaus met de vraag wanneer ik weer naar land A, B of C kwam, leek het wel alsof er een alarm afging in mijn hoofd. Ik weet nu dat ik toen (licht) overspannen was. Het ‘voordeel’ daarvan ten opzichte van een burn out, is dat je overspannenheid nog kunt ‘omdraaien’. Haal je bij overspannenheid de ‘trigger’ (oorzaak) weg, dan kun je over het algemeen weer goed functioneren, binnen afzienbare tijd. Ik besloot het rustiger aan te doen. En zowaar, vrij snel herstelde ik. De triggers – het vele reizen, de constante eisen die werden gesteld aan mijn uiterlijk en dan diabetes als ‘leuke uitdaging’ -, viel weg (nou ja, de diabetes bleef, natuurlijk). Ik probeerde het nog één keer in New York, maar de koek was op. Ik stopte en ging journalistiek studeren in Zwolle.

Bij een burn out is jouw ‘elastiekje’ simpelweg te lang, te ver opgerekt

Burn-out
Heb je een burn out, dan kun je dat vergelijken met een elastiekje. Het is te lang te ver opgerekt. Ook al haal je de oorzaak weg, bij een burn out is het dan eigenlijk al (veel) te laat. Tijdens mijn werk bij een tijdschrift, kwam ik in een periode terecht waarbij er geen vaste contracten meer werden gegeven op de titel waar ik werkte (spoiler: ikzelf was hierop geen uitzondering). In de hoop dat ik wél een vast contract zou krijgen, ging ik meer dan all the way. Ik zorgde ervoor dat ik een column kreeg, interviewde de minister-president, deed in mijn vrije tijd eindredactie én werkte mee aan uitgeversbrede projecten. Ik vond al deze dingen fantastisch en had niks willen missen (!). En eigenlijk kon ik het in hoeveelheid ook prima aan. Sterker nog: ik werk nu meer uren dan toen. Maar: ik deed het met de verkeerde intenties. Niet uit liefde, maar uit angst. Ik zat er met een totaal verkeerde energie in en dat gaf spanning. Die spanning bleef zich maar opbouwen, mijn angst probeerde ik te bezweren met nóg meer te doen met de verkeerde energie. Als bezwering. Ik kreeg griepjes. Verkoudheidjes. Keelontstekingen die bleven. Ik ging piekeren. Hoe meer spanning ik ervoer, hoe harder ik mijn best ging doen. Ik kan me nog herinneren dat ik een pizza stond te snijden thuis en in janken uitbarstte.

Continu opgejaagd
Bij een burn out kun je de bron wel weghalen, maar is het verder echt even op. Dat was bij mij helaas ook het geval. Mijn geheugen was tijdelijk een gatenkaas (met de fiets naar de supermarkt en zonder fiets terug), ik had continu het gevoel dat ik werd opgejaagd, ik sliep slecht, kon me moeilijk concentreren en wist totáál niet meer waar ik het zoeken moest als mensen zeiden dat ik me móest ontspannen en leuke dingen moest gaan doen. Want leuke dingen… ik wist niet eens meer wát ik leuk vond. En móeten? Paniek!

Het lot besliste dat mijn contract niet werd verlengd; het beste wat me kon gebeuren

Mijn burn out duurde ongeveer drie maanden. Daarna heeft het nog wel even geduurd tot ik ook echt uit mijn oude valkuilen was gestapt. Toch heeft het me ook wel dingen opgeleverd. Goede dingen zelfs. Bij een burn out is het belangrijk dat je onderzoekt (op het moment dat je daaraan toe bent) wat er bij jou voor heeft gezorgd dat het zover is gekomen en wat je in de toekomst anders kunt doen. Dat betekent soms dat je je (werkende) leven om moet gooien, of dat je op een andere manier met bijvoorbeeld je grenzen moet leren omgaan. Ikzelf kwam erachter dat ik het beste kon freelancen. Ik had daarmee controle over mijn eigen carrière én ik kon mijn oneindige stroom aan ideeën kwijt. Het lot besliste dat inderdaad mijn contract niet werd verlengd. En dat was uiteindelijk het beste wat me kon gebeuren. Sommige mensen worden nooit meer helemaal de oude na een burn out, gelukkig was dat bij mij wel het geval. Of nee, ik werd niet meer de oude. Ik werd de nieuwe. Gelukkig maar.

Carina is dankbaar voor haar burn out. Herkenbaar of juist niet?

Heb jij een burn out gehad, of ben je overspannen geweest? Praat mee op Facebook!