Passie! Werkplezier! Maar vergeten we de werkdruk niet?

‘Leuk werk is het beste middel tegen stress’, zo luidt een populair motto. Intussen vergeten we liever dat ook werkdruk ons welzijn bepaalt, zegt Pieter Offermans (hswerknemer).

‘Het werk moet NU af!’, zei het afdelingshoofd. ‘NU!’ Ik knikte en tikte als een bezetene op mijn toetsenbord om de klus af te krijgen. Intussen bleef mijn inbox volstromen met berichten. Nog meer werk dat zal moeten wachten, dacht ik. Voor elke taak die ik afrondde, kwamen er drie nieuwe bij. Zo ging het al de hele tijd. Terwijl het afdelingshoofd nog steeds ongeduldig achter me stond, rinkelde de telefoon. Ik nam op, ook al moest ik nu eigenlijk naar een vergadering hollen. Maar de collega aan de lijn vroeg of ik snel naar beneden kon komen, want er was een computersysteem gecrasht…

Als ik iemand hoor praten over ‘werkdruk’, dan denk ik altijd even aan deze periode terug…

Just another day at the office. Of beter gezegd, een doodnormale dag op een kantoor waar ik jaren geleden kort heb gewerkt. De werkinhoud was me op het lijf geschreven, maar de dagen waren druk. Véél te druk. ‘Dit hoort nou eenmaal bij het werk’, verzekerde het afdelingshoofd mij. ‘Die drukte heb je overal.’ Toch heb ik daarvoor of daarna nooit meer zoiets belachelijks meegemaakt. Als ik iemand hoor praten over ‘werkdruk’, dan denk ik altijd even aan deze periode terug.

Een open deur (?): werkdruk draagt bij aan werkstress

Maar liefst één op de drie mensen heeft last van een te hoge werkdruk. In sommige beroepen, zoals de verpleging, liggen de aantallen zelfs een flink stuk hoger. Te hoge werkdruk ontstaat als je langere tijd niet, of met moeite, binnen de beschikbare tijd kan voldoen aan de eisen die aan je worden gesteld. Af en toe een piekmoment is niet erg, maar het gaat mis als de werkdruk vaak of lange tijd te hoog is. Een te hoge werkdruk kan leiden tot werkstress, wat weer kan zorgen voor burn out en een hele rits andere gezondheidsklachten. Het risico op problemen is bovendien groter als je weinig mogelijkheden hebt om je werk zelf in te delen. Ook een gebrek aan ondersteuning van leidinggevenden of collega’s vergroot de kans op problemen.

Ik dacht eerst dat ze een cynisch grapje maakte, dat ze wanhopig en moegestreden was

Dat een ongezonde werkdruk aangepakt moet worden, mag vanzelfsprekend heten. Toch hoorde ik ooit een hr-medewerker tijdens een presentatie over duurzame inzetbaarheid vertellen: ‘Aan de werkdruk valt niets te doen. Hard werken hoort erbij. Maar ik kan werknemers wel laten zien hoe ze hun bureaustoel correct kunnen instellen.’Ik dacht eerst dat ze een cynisch grapje maakte. Dat ze wanhopig en moegestreden was na een jarenlange campagne om de werkdruk te verminderen. Ik stelde me voor hoe ze wekelijks ten overstaan van het managementteam vurige pleidooien had gehouden, waarin ze vroeg om meer personeel of het schrappen van overbodige taken. Hoe ze op een dag de deur van de vergaderzaal boos achter zich dichtgesmeten moet hebben toen ze voor de zoveelste keer bot ving.

Volgens de hr-medewerker was het promoten van een correcte zithouding effectiever dan de aanpak van hoge werkdruk

Maar ze maakte geen grapje. Deze hr-medewerker was bloedserieus. Volgens haar was het promoten van een correcte zithouding effectiever dan het aanpakken van een te hoge werkdruk, in weerwil van alle statistieken waaruit blijkt dat niet rugpijn maar werkstress beroepsziekte nummer één is.

Passie en plezier als wondermiddelen tegen werkstress

Nu zullen slechts weinig mensen beamen dat verstelbaar kantoormeubilair dé sleutel vormt tot duurzame inzetbaarheid. Maar het idee dat bedrijven niet moeten inzetten op een gezonde werkdruk lijkt wel degelijk aan populariteit te winnen.

Stop je energie niet in werkdrukverlaging, maar in meer werkplezier, lezen we

‘Stop je energie niet in werkdrukverlaging, maar in meer werkplezier’, lezen we bijvoorbeeld in een artikel over een basisschool in Wapenveld. Volgens de schooldirecteur ‘lukte het gewoon niet’ om de werkdruk te verminderen. Waarom het niet lukte, blijft voor de lezer in nevelen gehuld. In ieder geval werd er geen extra personeel aangenomen om de klassen te verkleinen. Ook lijkt de school geen abrupt einde te hebben gemaakt aan de beruchte administratiezucht waaronder docenten te lijden hebben. De leerkrachten moeten het in plaats daarvan doen met maatregelen zoals ‘stille werktijd’ en verplicht na schooltijd koffiedrinken met collega’s. Bovendien is er afgesproken om minder vaak te mailen. Dat laatste klinkt mooi, maar het is de vraag of dat ook haalbaar is als je taken onveranderd zijn gebleven en je nog steeds hetzelfde aantal leerlingen en ouders te bedienen hebt.

LEES OOK: POSITIVITEIT OP DE WERKVLOER? HET HEEFT EEN DUISTERE KANT…

Het artikel werd triomfantelijk gedeeld door het Twitter-kanaal van Duurzame inzetbaarheid – een initiatief van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid – alsof het dé oplossing tegen werkstress betrof. En dit artikel is geen uitzondering. Steeds vaker lees je dat ‘werkplezier’ en ‘werken vanuit je passie’ de belangrijkste wapens zijn in de strijd tegen werkstress. Je kunt gerust lange en drukke dagen maken, is telkens de boodschap, áls je maar plezier hebt.

We onderschatten werkdruk (en overschatten passie en werkplezier)

Die fixatie op passie en werkplezier brengt een verwrongen soort logica voort. Moet je elke avond overwerken omdat het werk anders niet afkomt? Dat is helemaal geen probleem als je leuke collega’s hebt. Hoor je de verzorging van een cliënt plotseling in de helft van de tijd af te raffelen? Dat doe je lachend, omdat je werkt vanuit bevlogenheid. Krijg je steeds minder minuten om de bus van A naar B te rijden, waardoor er niet eens tijd overblijft voor een plaspauze? Zolang je er lol in hebt, ervaar je geen stress. En kun je nooit met je gezin op stap of kom je nooit aan je hobby’s toe omdat het vrijwel onmogelijk is om een dag vrij te nemen? Ook dat zouden passie en werkplezier wel oplossen.

Ik krijg de indruk dat we de impact van werkdruk op ons functioneren steeds meer zijn gaan bagatelliseren

Ik krijg de indruk dat we de impact van werkdruk op ons functioneren steeds meer zijn gaan bagatelliseren, terwijl we die van passie en werkplezier juist overschatten. Het is zonder meer belangrijk om een zekere mate van plezier te beleven in je werk. En ik geloof ook dat je makkelijker een uurtje langer doorwerkt in een baan waarvoor je zeer gemotiveerd bent. Maar passie en werkplezier alléén zijn niet voldoende om geestelijk en lichamelijk gezond te blijven. Kijk alleen al naar het onderwijs: docenten weten meestal heel goed waarom ze voor hun beroep hebben gekozen (ze werken zogezegd ‘vanuit hun passie’) en toch kampt een vijfde van hen met burn outklachten. In geen enkele andere beroepsgroep is dat aantal zo hoog. Bevlogenheid maakt je dus niet immuun voor werkstress.

Passie en werkplezier reduceren de mens tot ‘arbeider’

Er is nog een reden waarom passie en werkplezier nooit een gezonde werkdruk kunnen vervangen. Wie stelt dat passie en werkplezier alles zijn wat een mens nodig heeft, gaat voorbij aan het feit dat mensen ook nog een leven hebben náást hun werk. Per slot van rekening zijn we niet alleen ‘arbeiders’, maar ook liefhebbende ouders, kinderen, partners, vrienden of gewoon mensen met zinvolle bezigheden die niet met ons werk te maken hebben, van hobby’s tot mantelzorg. Als we ons neerleggen bij het idee dat te drukke en te lange werkdagen ‘er nu eenmaal bij horen’, dan blijft er voor die andere rollen steeds minder ruimte over. We zijn dan te moe of hebben simpelweg geen tijd om ons aan het leven buiten het werk te wijden.

Passie en werkplezier maken dan misschien betere werknemers van ons, maar niet per se betere mensen.

Pieter Offermans is auteur, blogger en communicatiemedewerker. Hij schrijft op zijn website hswerknemer.nl en voor STRESSED OUT over hoogsensitiviteit op de werkvloer, werkstress, kantoortuinen en werkcultuur. Dit artikel verscheen eerder op zijn site.

LEES DOOR: DE KANTOORSPEELTUIN ALS OPLOSSING VOOR WERKSTRESS? DACHT HET NIET…

Wil jij meer innerlijke rust? Het boek 'NIETS' is nu te koop!

'Een mooi en eerlijk boek met een groot inzicht' – Roos Schlikker, schrijver

'Fascinerend verhaal' - Thijs Launspach, psycholoog, schrijver

'Mooi, aangrijpend, kwetsbaar, intiem en moedig' - Saskia Smith, journalist

Koop het boekLees er meer over